Tarczyca Niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy jest chorobą polegającą na niedostatecznym wydzielaniu hormonów przez ten gruczoł i związanymi z tym powikłaniami w obrębie całego organizmu ludzkiego, pod postacią spowolnienia procesów metabolicznych.

Przyczyny niedoczynności tarczycy

Najczęstsza przyczyna niedoczynności tarczycy to jej bezpośrednie uszkodzenie, co daje zaburzenia w wydzielaniu hormonówW takich przypadkach mówi się o niedoczynności pierwotnej. Można ją podzielić na wrodzoną i nabytą.

Przyczynami niedoczynności pierwotnej najczęściej są:

  • choroba Hashimoto - przewlekłe autoimmunizacyjne zapalenie tarczycy - w chwili obecnej najczęstsza przyczyna niedoczynności
  • inne zapalenia tarczycy
  • wycięcie całej lub części tarczycy
  • leczenie - jodem, napromieniowaniem, amiodaronem (lek przeciarytmiczny stosowany w kardiologii), lekami przeciwtarczycowymi w zbyt dużych dawkach
  • niedobór jodu w środowisku

niedoczynność tarczycy pierwotna wrodzona - 1 na 5000 noworodków - w chwili obecnej obowiązkowe są testy przesiewowe zaraz po urodzeniu, mające wychwycić dzieci z zaburzeniami czynności tarczycy (w pierwszych dniach pobiera się kilka kropli krwi z pięty noworodka oznaczając poziom TSH)

Jeżeli gruczoł tarczowy nie jest uszkodzony, ale nie wydziela wystarczającej ilości hormonów, najbardziej prawdopodobną przyczyną jest choroba przysadki skutkująca zmniejszeniem wydzielania przez nią hormonu pobudzającego czynność tarczycy (tyreotropiny). Jest to tzw. wtórna niedoczynność tarczycy.

Jeżeli gruczoł tarczycowy jest sprawny oraz sprawna jest przysadka (regulująca pracę tarczycy), natomiast uszkodzeniu ulega podwzgórze regulujące znowu pracę przysadki, jest to niedoczynność trzeciorzędowa tarczycy.

Objawy kliniczne niedoczynności tarczycy

  • osłabienie sprawności fizycznej, zwolnienie akcji serca,
  • osłabienie sprawności umysłowej, zobojętnienie
  • przyrost masy ciała, obniżenie głosu (pojawienie się chrypki), spowolnienie mowy
  • uczucie chłodu, łatwe marznięcie, sucha, zimna blada skóra
  • zaburzenia czynności przewodu pokarmowego, częste zaparca
  • obrzęk sawów, szczególnie kolanowych
  • wole tarczycowe - w części przypadków

 

Rozpoznanie

Rozpoznanie opiera się przede wszystkim na obrazie klinicznym (patrz objawy) oraz badaniach laboratoryjnych - TSH, tF3, fT4

Aby móc interpretować wynik badań, należy najpierw zrozumieć ideę regulacji wydzielania hormonów.

W podwzgórzu (element centralnego układu nerwowego) uwalniany jest hormon TRH, który powoduje syntezę TSH przez przysadkę. TSH z kolei stymuluje do produkcji i wydzielania hormonów tarczycy - T3 i T4. Krążące w organizmie hormony tarczycy hamują wydzielanie TSH przez przysadkę, a zmniejszone TSH powoduje zmniejszenie produkcji T3 i T4. W odwrotnej sytuacji, jeżeli hormonów T3 i T4 jest mało, nie ma czynnika hamującego wydzielanie TSH, a wzrost TSH wywołuje wzrost produkcji T3 i T4. Taki system nazywa się sprzężeniem zwrotnym ujemnym.

Można porównać je do pedału gazu w samochodzie. Jeżeli samochód jedzie zbyt wolno (jest mało hormonów tarczycy) pedał gazu jest naciskany (zwiększenie wydzielania TSH), żeby auto przyspieszyło (zwiększyło wydzielanie T3 i T4). Zbyt duża prędkość auta (wysokie stężenie T3 i T4) powoduje ściągnięcie nogi z gazu (zmniejszenie wydzielania TSH przez przysadkę) i zwolnienie jazdy samochodem.

W związku z powyższym, przy niedoczynności tarczycy pierwotnej, czyli spowodowane uszkodzeniem tarczycy,  mamy obniżone hormony T3 i T4. Jako, że przysadka przy małej ilości hormonów tarczycy będzie automatycznie próbować stymulować jej działanie, będzie wydzielała dużo więcej TSH, niż normalnie.

Przy niedoczynności tarczycy wtórnej, czyli spowodowanej uszkodzeniem przysadki, pomimo braku hormonów tarczycy (niskie fT3 i fT4) nie będzie wydzielane TSH, właśnie ze względu na uszkodzenie przysadki.

Jako, że najczęściej niedoczynność tarczycy jest pochodzenia pierwotnego lekarze zlecający samo TSH, przy badaniach kontrolnych, mogą podejrzewać niedoczynność tarczycy przy wysokim stężeniu TSH  (i nadczynność, przy bardzo niskim).

Dla potwierdzenia rozpoznania wykonuje się hormony tarczycy, USG tarczycy, RTG klatki piersiowej i inne, bardziej szczegółowe w przypadku określenia dokładnego charakteru niedoczynności.

Leczenie

Podstawową formą leczenia jest uzupełnianie hormonów tarczycy (tyroksyna). Z reguły podaje się ją raz na dobę na czczo, według dawki określonej przez lekarza, na podstawie okresowo wykonywanych wyników poziomu TSH (oraz fT4). Czas leczenia zależy od typu choroby doprowadzającej do niedoczynności, bardzo często substytucja trwa całe życie.

Ważna informacja

Uwaga!Artykuły futuramed.pl i forum.futuramed.pl służą przede wszystkim edukacji i nie mogą być traktowane jako porada medyczna w przypadku jakiegokolwiek problemu. Zamieszczone informacje nie mogą być podstawą do przeprowadzenia samodiagnozy, leczenia, ani podejmowania jakichkolwiek działań związanych ze zdrowiem.

Polecamy