Toksoplazmoza

Toksoplazmozę wywołuje  pierwotniak Toxoplasma gondi. Jest to pasożyt wewnątrzkomórkowy, mający trzy podstawowe formy rozwojowe (tachyzoit, cysta tkankowa, oocysta). Płciowo rozwija się w nabłonku błony śluzowej jelita cienkiego kotowatych, w tym kota domowego, rozwój bezpłciowy natomiast następuje w tkankach żywicieli pośrednich, czyli ssaków (również człowiek) oraz niektórych ptaków. W tkankach żywiciela pośredniego, zwykle w mięśniach i mózgu, tworzą się cysty, które zawierają postaci pasożyta rozmnażające się powoli prze podział. Cysta taka istnieje w organizmie żywiciela przez całe życie. W przypadku obniżenia odporności po latach od przechorowania toksoplazmozy może dojść do przekształcenia postaci pasożyta w cystach do tachizoitów i do tzw. endogennego zakażenia.

Źródła zakażenia i drogi przenoszenia

Rezerwuarem pasożyta są kotowate. Człowiek zaraża się poprzez:

  • wodę, pożywienie i ręce skażone oocystami, które kot wydala z kałem
  • kontakt z surowym lub niedogotowanym mięsem zawierającym cysty Toxoplasmy
  • przejście tachyzoitów przez łożysko od matki do płodu
  • kontakt z tachyzoitami przy przetoczeniu preparatów krwi, przeszczepianiu narządów, badaniach laboratoryjnych- obecnie niezwykle rzadko

Toskoplazmoza występuje na całym świecie, jest to jedna z najczęstszych chorób odzwierzęcych.
Wylega się od 2 tygodni do 2 miesięcy, pasożyt utrzymuje się we krwi przez około 1-3 tygodnie. Ryzyko zarażenia dziecka przez kobietę w ciąży chora na toksoplazmozę jest największe w III trymestrze i wynosi wówczas do 90%. Chory człowiek nie zaraża innych osób.

Objawy

U osób o prawidłowej odporności przebieg toksoplazmozy jest zazwyczaj bezobjawowy lub ma skąpe objawy. Wyróżnia się trzy postaci toksoplazmozy nabytej, które mogą ze sobą współistnieć oraz toksoplazmozę wrodzoną.

Toksoplazmoza nabyta może mieć postać:

  • węzłową - powiększenie węzłów chłonnych, zwłaszcza szyjnych, karkowych i potylicznych. Węzły są początkowo tkliwe. Dodatkowo pojawiają się objawy grypopodobne. Przebieg tej postaci toksoplazmozy może przypominać mononukleozę zakaźną.
  • oczną- zapalenie siatkówki i naczyniówki, głównie u osób o upośledzonej odporności
  • uogólnioną- najczęściej u osób o upośledzonej odporności, może obejmować m.in. zapalenie mięśnia serca, zapalenie płuc, zapalenie wątroby, powiększenie śledziony, anemię, zaburzenia krzepnięcia krwi, zapalenie opon mózgowo- rdzeniowych i mózgu, zapalenie rdzenia kręgowego

Toskoplazmoza wrodzona może spowodować poronienie lub wewnątrzmaciczną śmierć płodu. Może objawiać się jako ciężka postać uogólniona toksoplazmozy lub ulec reaktywacji dopiero w wieku młodzieńczym (wówczas bezobjawowa lub skąpoobjawowa). Najcięższe konsekwencje płód ponosi przy zakażeniu w I i II trymestrze ciąży.

Diagnostyka

W celu potwierdzenia zakażenia wykonuje się badania przeciwciał IgM (świadczą zwykle o świeżym zarażeniu, ale mogą się utrzymywać nawet przez lata po zakażeniu) IgA (świadczą o niedawnym zarażeniu) i IgG (utrzymują się przez całe życie). U osób o upośledzonej odporności lub takich, których układ odpornościowy nie jest w pełni rozwinięty ( noworodki, niemowlęta) pobiera się materiał do izolacji pasożyta. Zawsze konieczne jest badanie dna oka, przy podejrzeniu infekcji układu nerwowego natomiast tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny mózgu.

Leczenie

Toksoplazmozę nabytą leczy się pirymetaminą i sulfadiazyna w terapii skojarzonej. U osób o upośledzonej oporności (np. zarażeni HIV) po przebyciu choroby stosuje się długotrwałe leczenie profilaktyczne kotrimoksazolem lub pirymetaminą z sulfadoksyną. U chorych kobiet w ciąży, w ramach profilaktyki toksoplazmozy wrodzonej podaje się spiramycynę aż do porodu (chyba, że potwierdzono zarażenie płodu, wówczas w leczeniu pirymetamina z sulfadiazyną). Konieczna jest regularna kontrola morfologii krwi w czasie leczenia.

Zapobieganie toksoplazmozie

  • mycie warzyw i owoców przed spożyciem
  • unikanie spożywania surowego lub niedogotowanego mięsa, surowego mleka
  • dokładne mycie rąk po kontakcie z surowym mięsem lub mlekiem oraz ziemią
  • mycie rąk po kontakcie z kotem
  • codzienne oczyszczanie kuwety używanej przez kota

U kobiet, które planują ciążę wskazane jest przesiewowe badanie przeciwciał przeciw Toxoplasmie. Badania te powtarza się w ciąży u tych kobiet, u których nie stwierdzono przeciwciał przed zajściem w ciążę, co wskazuje na brak wcześniejszego kontaktu z pasożytem.

Ważna informacja

Uwaga!Artykuły futuramed.pl i forum.futuramed.pl służą przede wszystkim edukacji i nie mogą być traktowane jako porada medyczna w przypadku jakiegokolwiek problemu. Zamieszczone informacje nie mogą być podstawą do przeprowadzenia samodiagnozy, leczenia, ani podejmowania jakichkolwiek działań związanych ze zdrowiem.

Polecamy