Mocz ogólny

Najczęściej wykonywaną analizą laboratoryjną, poza oceną morfologii krwi, jest badanie ogólne moczu. Wykonuje się je zwłaszcza w przypadku obecności objawów sugerujących zakażenie układu moczowego lub schorzenie nerek czy cukrzycę.

Najlepszym materiałem diagnostycznym jest poranny mocz, oddany bezpośrednio po przerwie nocnej, na czczo, po umyciu okolic zewnętrznych narządów płciowych. Próbkę należy pobrać ze środkowego strumienia moczu. Badanie powinno być wykonane do 2 h od pobrania materiału, w praktyce często jednak jest to niewykonalne.

Do rutynowo oznaczanych parametrów należą: barwa, przejrzystość, ciężar właściwy, pH, obecność glukozy, białka, ketonów, ilość leukocytów, erytrocytów, obecność komórek nabłonka, wałeczków, kryształów i drobnoustrojów.

Kolor moczu

Kolor moczu powinien być prawidłowo słomkowożółty, z ciemniejszym zabarwieniem mamy do czynienia przy jego zagęszczeniu  w stanach odwodnienia organizmu, przy obecności w moczu bilirubiny w przypadku żółtaczki zaporowej, bardzo jasny mocz pojawia się przy leczeniu moczopędnym, przy zaburzeniach jego zagęszczania w chorobach nerek. W przypadku krwiomoczu mocz może, ale nie musi, być podbarwiony krwią. Prawidłowo jest klarowny, do jego zmętnienia dochodzi w przypadku zakażenia układu moczowego lub obecności dużej ilości kryształów szczawianu wapnia, cystynowych lub struwitowych.

Gęstość względna moczu
mieści się w granicach 1003- 1035, świadczy o zdolności zagęszczania moczu, którego defekt jest jednym z pierwszych objawów przewlekłego śródmiąższowego zapalenia nerek.

Odczyn moczu

Odczyn moczu (pH, norma 5,6- 6,0) powinien być kwaśny, pomaga ocenić podłoże kamicy nerkowej (rodzaj kamieni: mocz kwaśny- kamienie szczawianowe, cystynowe, mocz zasadowy- kamienie struwitowe).

Stężenie glukozy w moczu

Stężenie glukozy w moczu wynosi w warunkach prawidłowych mniej niż 20 mg/dl. Stężenia wyższe (glikozuria) pojawiają się w nieleczonej lub niewyrównanej mimo leczenia cukrzycy lub przy upośledzeniu funkcji cewek nerkowych. Kiedy pojawiają się w moczu ketony, może to świadczyć o stanie głodzenia, kwasicy cukrzycowej, zatruciu etanolem.

Prawidłowo z moczem wydalane jest do 150 mg białka na dobę, w tym 1/3 stanowią albuminy. Do zwiększenia wydalania białka dochodzi w kłębuszkowych zapaleniach nerek ( zwłaszcza przy objawach zespołu nerczycowego), zaburzeniach czynności cewek nerkowych, w niektórych schorzeniach układu krwionośnego, a także po dużym wysiłku fizycznym, zwłaszcza u sportowców. Albuminy są wydalane w większej ilości w przypadku uszkodzenia nerek w cukrzycy lub nadciśnieniu tętniczym.

U osób zdrowych liczba leukocytów w polu widzenia mikroskopu (wpw) wynosi w moczu 0 do 4 dla moczu odwirowanego. Przy liczbie przekraczającej normę myślimy o zakażeniu bakteryjnym lub grzybiczym dróg moczowych (ropomocz z obecnością dużej ilości bakterii lub komórek drożdży), kamicy moczowej, torbielowatości nerek lub rzadko o gruźlicy układu moczowego (bez obecności bakterii). U kobiet leukocyty mogą również pochodzić z pochwy w przypadku jej stanów zapalnych.

Z kolei ilość erytrocytów w polu widzenia ogranicza się w warunkach zdrowia do 2. Ocenia się występowanie w moczu krwinek czerwonych wyługowanych i świeżych. Te pierwsze wskazywać mogą na kłębuszkowe zapalenie nerek, erytrocyty świeże są zaś charakterystyczne dla zakażenia pęcherza i cewki moczowej, kamicy moczowej, mogą jednak występować również w raku pęcherza moczowego. U kobiet w okolicach miesiączki ilość erytrocytów w moczu może być zwiększona. Przyczyną krwinkomoczu i krwiomoczu mogą być również zaburzenia krzepnięcia krwi (np. po przedawkowaniu leków przeciwkrzepliwych).

W moczu pojawiają się prawidłowo nabłonki płaskie i okrągłe o prawidłowym wyglądzie jądra komórkowego, pochodzące z dróg moczowych. Obecność innych nabłonków lub komórek zmienionych może świadczyć o chorobie nerek lub nowotworze pęcherza moczowego (wynik fałszywie dodatni przy zakażeniu układu moczowego lub po leczeniu cytostatykami).

Zagęszczenie bądź zakwaszenie moczu powoduje wytrącanie się wałeczków ( szkliste), pojawiają się one w zakażeniach układu moczowego (wałeczki leukocytarne i szkliste), zapaleniach kłębuszków i cewek nerkowych (wałeczki ziarniste, erytrocytarne).

Związki mineralne mogą być wydalane z moczem jako kryształy lub bezpostaciowy osad. Szczególnie charakterystyczny wygląd mają kryształy szczawianu wapnia, cystynowe i struwitowe. Mogą one być podłożem tworzenia kamieni moczowych.

Obecność bakterii w moczu

Obecność bakterii w moczu opisuje się, używając określeń: pojedyncze, nieliczne, dość liczne, liczne. W części laboratoriów podaje się również ilość drobnoustrojów w mililitrze moczu (znamienny bakteriomocz powyżej 10^4/ml). Posiew moczu w celu identyfikacji bakterii wykonuje się jedynie u kobiet w ciąży, noworodków i niemowląt,  cukrzyków, przy zakażeniach nawrotowych.

Ważna informacja

Uwaga!Artykuły futuramed.pl i forum.futuramed.pl służą przede wszystkim edukacji i nie mogą być traktowane jako porada medyczna w przypadku jakiegokolwiek problemu. Zamieszczone informacje nie mogą być podstawą do przeprowadzenia samodiagnozy, leczenia, ani podejmowania jakichkolwiek działań związanych ze zdrowiem.

Skomentuj artykuł:

Aby skomentować artykuł musisz się zalogować!

Polecamy
Ostatnio na forum
Twoje konto