Kamica nerkowa Kolka nerkowa

Definicja

Kamica nerkowa jest to  choroba układu moczowego, polegająca na powstawaniu piasku lub kamieni nerkowych (złogów) ze skrystalizowanych składników moczu. Kamienie osiągają różną wielkość i przybierają różne kształty - od maleńkich cząsteczek, które są wydalane wraz z moczem - do znacznych rozmiarów, niekiedy nawet o średnicy 5 cm. Nawet stosunkowo duże kamienie mogą w ogóle nie dawać dolegliwości bólowych, jeżeli znajdują się w nerce. Jeżeli jednak przemieszczą się w stronę moczowodu, blokując drogę wypływu moczu, pojawia się niezwykle silna reakcja bólowa, często z nudnościami i wymiotami.

Dlaczego powstają kamienie w nerkach ?

Istnieje kilka czynników rozwoju tej choroby: uwarunkowania genetyczne, wady budowy układu moczowego, zakażenia, przyjmowane leki oraz niewłaściwa dieta. Wytrącanie się kamieni zachodzi wtedy, gdy stężenie związków wchodzących w ich skład przekracza próg rozpuszczalności w organizmie. Powiększanie się kamieni może mieć groźne konsekwencje, takie jak całkowita niedrożność dróg moczowych czy zniszczenie miąższu nerkowego.

Rozpoznanie

Podstawą do rozpoznania są charakterystyczne objawy (patrz niżej). Badania dodatkowe: 

  • Badanie ogólne moczu - stwierdza się obecność krwinek czerwonych, co może wskazywać na obecność kamienia - mechaniczne drażnienie nabłonka przez kamień
  • USG jamy brzusznej - w części przypadków uwidacznia się kamień (zależy to od jego składu), dodatkowo w przypadku bólu często współistnieje poszerzenie struktur w nerce (zastój), co widać w badaniu USG
  • Urografia - badanie, w którym do żyły dodaje się kontrast, kontrast jest wychwytywany przez nerki i razem z moczem wydalany do pęcherza. W badaniu RTG j.brzusznej kontrast jest bardzo ładnie widoczny, robi się zdjęcia co kilkanaście minut, aby obserwować, jak na początek zabarwiają się nerki, aby potem kontrakst mógł spłynąć moczowodami do pęcherza moczowego. W przypadku istnienia przeszkody kontrast nie spływa tak szybko i sprawnie, jak z drugiej nerki . Dzięki urografii często można bardzo dokładnie określi położenie i wielkość kamienia (co jest konieczne przy wyborze sposobu leczenia, czy określeniu miejsca, w którym należy skierować ultradźwięki przy rozkruszaniu (patrz niżej))

Objawy

  • Ból w okolicy lędźwiowej, promieniujący do pachwiny - często używa się nazwy - kolka nerkowa - ból może być tak silny, że wymaga natychmiastowej interwencji lekarza z podawaniem dożylnych leków przeciwbólowych
  • nudności, wymioty
  • krew w moczu - wynikająca z mechanicznego drażnienia błony moczowodu przez kamień
  • gorączka - w przypadku współistnienia zapalenia

Leczenie

LECZENIE KOLKI NERKOWEJ (INTERWENCJA DORAŹNA)

  • leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i rozkurczowej - uśmierzają ból, zmniejszają miejscowy stan zapalny (a przez to obrzęk) oraz rozkurczają mięśniówkę , co może pomóc w przesuwaniu kamienia w stronę pęcherza moczowego
  • duża ilość wody (3-4) litry
  • ciepłe okłady na okolicę lędźwiową
  • ciepłe kąpiele

LECZENIE PRZEWLEKŁE - w przypadku istnienia kamicy, ale bez ostrego bólu

Istnieją dwa sposoby: oczekiwanie na „urodzenie" kamienia lub interwencja lekarza (rozkruszenie lub mechaniczne usunięcie kamienia).  O sposobie postępowania decyduje:

  • usytuowanie kamienia  - jeżeli całkowicie blokuje odpływ moczu, może to zagrażać uszkodzeniem nerki, wtedy konieczna jest pilna interwencja
  • jego wielkość - przy kamieniach mniejszych niż 5-6 mm jest szansa na ich urodzenie, przy większych konieczne może być np. rozkruszanie lub chirurgiczne usunięcie

Oczekiwanie na urodzenie kamienia:

  • w zasadzie nie różni się od leczenia doraźnego, stosuje się tylko mniej agresywne dawki leków i leczenie może być doustne (często nawet z wykorzystaniem leków dostępnych bez recepty (ibuprofen, nospa), o składzie i dawkach decyduje lekarz)

Interwencja lekarza:

  • Rozkruszanie (litotrypsja) - polega na „potraktowaniu" kamienia ultradźwiękami o takiej częstotliwości, że kamień pęka; jest to leczenie nieinwazyjne w tym sensie, że nie trzeba rozcinać powłok, aby dojść do kamienia, rozkruszanie wykonuje się aparatem przyłożonym tylko do powłok skórnych.  Ewentualnym powikłaniem badania jest moment, w którym  rozkruszone kawałki kamienia mogą podrażnić błonę śluzową moczowodu prowadząc do krwawienia
  • Usuwanie kamienia - najczęściej dostępem przez cewkę moczową dalej pęcherz moczowy i moczowód;  zabiegu dokonuje urolog

Zapobieganie

Zapobieganie polega przede wszystkim na stosowaniu właściwej diety. powinna ona być dostosowana do substancji, z jakich kamień został zbudowany.Wyróżnia się:

  • kamica szczawianowa;
  • kamica moczanowa;
  • kamica fosforanowa;
  • kamica cystynowa.

Bardzo rzadko udaje się stwierdzić budowę kamienia. W przypadku jego wydalenia można go wyłapać i oddać do laboratorium, aby wiedzieć na przyszłość, którą dietę stosować, aby zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia kolejnej kamicy,

Zasadą, która obowiązuje we wszystkich odmianach tej choroby, jest konieczność zwiększenia ilości płynów w dziennej racji pokarmowej nawet do 4-5 l na dobę. Ma to na celu zwiększenie ilości wydalanego moczu w określonej jednostce czasu, czyli diurezy, a przez to rozcieńczenie składników moczu ulegających krystalizacji. Jest to szczególnie ważne w okresach poposiłkowych oraz w porze nocnej. Dla wszystkich chorych na kamicę istotne znaczenie ma również ograniczenie spożywania białka do 60 g na dobę, jest ono bowiem czynnikiem zakwaszającym płyny ustrojowe oraz mocz. Pozostałe zalecenia dietetyczne są zróżnicowane w zależności od rodzaju kamieni.

Kamica szczawianowa
Z diety należy wykluczyć przede wszystkim: szczaw, szpinak, rabarbar, botwinę, buraki, czekoladę, kawę i herbatę.

Kamica moczanowa
Podstawą leczenia dietetycznego tego typu kamicy jest alkalizacja moczu (czyli zmniejszenie stężenia jonów wodorowych) do pH 6,6-7, bowiem w miarę wzrostu pH moczu wzrasta rozpuszczalność moczanów. Takie korzystne pH uzyskuje się poprzez odpowiedni dobór produktów, spożywanie głównie potraw mlecznych oraz dużej ilości warzyw i owoców Trzeba także unikać potraw smażonych, pieczonych i duszonych. Zdecydowanie najlepszą metodą przygotowywania potraw jest więc gotowanie w wodzie lub na parze.

Kamica fosforanowa
Wskazane jest ograniczenie produktów zawierających wapń. W pozostałych przypadkach takie restrykcje dietetyczne są niekorzystne, mogą bowiem być przyczyną ujemnego bilansu wapnia w organizmie.

Kamica cystynowa
Podstawą leczenia jest dieta ograniczająca ilość cystyny oraz metioniny. Najmniej tych aminokwasów zawiera mleko i jego przetwory oraz produkty roślinne. One właśnie powinny stanowić podstawę diety, należy więc ograniczyć spożycie mięsa i jego przetworów.

Ważna informacja

Uwaga!Artykuły futuramed.pl i forum.futuramed.pl służą przede wszystkim edukacji i nie mogą być traktowane jako porada medyczna w przypadku jakiegokolwiek problemu. Zamieszczone informacje nie mogą być podstawą do przeprowadzenia samodiagnozy, leczenia, ani podejmowania jakichkolwiek działań związanych ze zdrowiem.

Polecamy